Πιστεύετε ότι ο προγραμματισμός είναι μόνο για μεγαλύτερους μαθητές; Η Anna Maria Cires εξηγεί γιατί είναι ζωτικής σημασίας και για τους νεότερους μαθητές.
Ποια πιστεύετε ότι είναι η κατάλληλη ηλικία για να αρχίσουν τα παιδιά να ασχολούνται με τον προγραμματισμό; Τι θα λέγατε αν σας έλεγα ότι τα παιδιά μπορούν να αρχίσουν να προγραμματίζουν από την ηλικία των πέντε ή ακόμη και των τεσσάρων ετών; Ακούγεται ενδιαφέρον, έτσι δεν είναι;
Αλλά πρώτα ας δούμε τι είναι ο ίδιος ο προγραμματισμός. «Προγραμματισμός είναι η διαδικασία δημιουργίας ενός συνόλου οδηγιών που λένε σε έναν υπολογιστή πώς να εκτελέσει μια εργασία». Για την επικοινωνία με έναν υπολογιστή υπάρχουν διάφορες γλώσσες προγραμματισμού, οι οποίες χρησιμοποιούνται για την υλοποίηση αλγορίθμων, ώστε ο υπολογιστής να μας δίνει λύσεις ως αποτέλεσμα. Οι λύσεις αυτές μπορεί να είναι ένα λογισμικό υπολογιστή, μια εφαρμογή για κινητά ή ακόμη και ένα βιντεοπαιχνίδι.
Όταν διδάσκουμε προγραμματισμό σε ένα παιδί 5 ετών, ο στόχος δεν είναι να περιμένουμε να δημιουργήσει πολύπλοκα προγράμματα, αλλά να ξεκινήσει ένα ταξίδι στον κόσμο της κωδικοποίησης μέσα από βασικές έννοιες, όπως η σειριακή εκτέλεση (ακολουθία), οι αλγόριθμοι, η αποσύνθεση (decomposition) κ.λπ.
Σύμφωνα με τον Ελβετό ψυχολόγο Jean Piaget και τη θεωρία του για τη γνωστική ανάπτυξη, τα παιδιά στην ηλικία των πέντε ετών βρίσκονται στο προσυλλογιστικό στάδιο, όπου αρχίζουν να κατανοούν τον κόσμο μέσω της χρήσης νοητικών αναπαραστάσεων, λέξεων και εικόνων. Με βάση αυτό, ακόμη κι αν τα παιδιά δεν μπορούν να διαβάσουν ή να γράψουν καλά, μπορούν να ξεκινήσουν με δραστηριότητες προγραμματισμού χωρίς υπολογιστή (unplugged coding) και στη συνέχεια να περάσουν σε οπτικές γλώσσες προγραμματισμού, όπου ο κώδικας δημιουργείται από μπλοκ (blocks).
Πηγή: https://www.kinvert.com/block-coding-ultimate-guide-visual-programming/
Παρακάτω υπάρχουν οι 5 σημαντικότεροι λόγοι για τους οποίους είναι σημαντικό τα παιδιά να μαθαίνουν προγραμματισμό από μικρή ηλικία:
1. Ο προγραμματισμός μαθαίνει στα παιδιά πώς να σκέφτονται
Το πρώτο πράγμα που έρχεται στο μυαλό όταν μιλάμε για προγραμματισμό είναι η συγγραφή γραμμών κώδικα, αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Πρόκειται για μια μεγάλη ευκαιρία για τα παιδιά να δείξουν πώς μπορούν να σκέφτονται διαφορετικά.
Η κωδικοποίηση απαιτεί αποτελεσματική χρήση της λογικής σκέψης και την ικανότητα να εντοπίζουν και να αναλύουν μεγάλα προβλήματα, χωρίζοντάς τα σε μικρότερα κομμάτια, ώστε να τα λύνουν ένα προς ένα. Η διαδικασία της διάσπασης ενός μεγαλύτερου προβλήματος σε απλά βήματα ονομάζεται αποσύνθεση (decomposition) και επιτρέπει την ανάπτυξη της υπολογιστικής σκέψης.
2. Ο προγραμματισμός βοηθά στην ανάπτυξη της ανθεκτικότητας και της αυτοπεποίθησης
Ο προγραμματισμός δίνει την ικανότητα να μαθαίνει κανείς από την αποτυχία, να συνειδητοποιεί ότι η αποτυχία δεν είναι κάτι κακό και ότι μπορεί επίσης να φέρει θετικά αποτελέσματα. Λειτουργεί ως μια καλή ευκαιρία για μάθηση.
Τα παιδιά θα μάθουν ότι η διαδικασία εντοπισμού και διόρθωσης σφαλμάτων (debugging) στον κώδικα μπορεί να είναι ακόμη και διασκεδαστική. Καθώς αποτυγχάνουν και προσπαθούν ξανά, μπορούν να μαθαίνουν από τα λάθη τους μέχρι να πετύχουν το αποτέλεσμα που αναζητούν. Με αυτόν τον τρόπο, η παρατήρηση της προόδου ενισχύει την αυτοπεποίθηση και αναπτύσσει το κίνητρο.
3. Ο προγραμματισμός καλλιεργεί τη δημιουργικότητα
Ο προγραμματισμός είναι, θεμελιωδώς, μια πολύ δημιουργική διαδικασία, καθώς τα παιδιά ξεκινούν από το μηδέν και καταλήγουν σε ένα αποτέλεσμα. Όπως η μαγειρική ή η ζωγραφική, έτσι και ο προγραμματισμός τα ενθαρρύνει να απολαμβάνουν τη διαδικασία.
Ο εικονικός κόσμος προσφέρει απεριόριστες δυνατότητες για τη δημιουργία οτιδήποτε επιθυμεί το παιδί, με μόνο περιορισμό τη φαντασία του. Η φαντασία αναπτύσσεται συνεχώς, καθώς τα παιδιά συνδέουν υπάρχουσες ιδέες με νέες λύσεις και έννοιες.
Με αυτόν τον τρόπο, γίνονται δημιουργικοί στοχαστές και ανακαλύπτουν τι μπορούν να κάνουν, να εφαρμόσουν και να πειραματιστούν στη συνέχεια.
4. Ο προγραμματισμός αναπτύσσει δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων και ενεργοποιεί την υπολογιστική σκέψη
Η δημιουργία αλγορίθμων και η συγγραφή κώδικα μπορεί να είναι αρκετά απαιτητικές διαδικασίες. Ακριβώς αυτές οι απαιτητικές καταστάσεις, όπως η διόρθωση σφαλμάτων και οι προσπάθειες να λειτουργήσουν τα προγράμματα, δίνουν ευκαιρίες για την ανάπτυξη δεξιοτήτων επίλυσης προβλημάτων και υπολογιστικής σκέψης.
Οι τεχνικές επίλυσης προβλημάτων μπορούν να μεταφερθούν σε ένα ευρύ φάσμα άλλων πεδίων. Για παράδειγμα, διατυπώνοντας υποθέσεις, ένας επιστήμονας μπορεί επίσης να λύνει προβλήματα και στη συνέχεια να ελέγχει αυτές τις υποθέσεις μία προς μία, προκειμένου να τις αποδείξει.
Το ίδιο συμβαίνει και στον προγραμματισμό, όταν ένας προγραμματιστής ελέγχει ένα στοιχείο κάθε φορά, για να δει ποιο από αυτά θα λύσει το πρόβλημα.
5. Ο προγραμματισμός προάγει την ενεργητική μάθηση
Οι μέθοδοι ενεργητικής μάθησης επιτρέπουν στα παιδιά να αποκτούν γνώση και εμπειρία μέσω της εξερεύνησης. Αυτές οι μέθοδοι περιλαμβάνουν ενεργή συμμετοχή, εστιάζοντας τη μαθησιακή διαδικασία στον μαθητή και όχι απλώς σε μια παθητική άσκηση.
Σε κάποιες οπτικές γλώσσες προγραμματισμού, για παράδειγμα, για να κάνουν τους χαρακτήρες να κινούνται ή να πηδούν, χρειάζεται να δημιουργήσουν ένα πρόγραμμα χρησιμοποιώντας βέλη. Για αυτού του είδους τις εργασίες, τα παιδιά δεν χρειάζονται μεγάλη προηγούμενη εξήγηση. Απλώς κάθονται και ξεκινούν να φτιάχνουν το πρόγραμμα διαισθητικά.
Ο προγραμματισμός είναι η γλώσσα του μέλλοντος και τα παιδιά μαθαίνουν και αναπτύσσουν ένα ευρύ φάσμα δεξιοτήτων που μπορεί να τους φέρει επιτυχία, ακόμη κι αν δεν επιλέξουν τον δρόμο της πληροφορικής.
Η παρούσα επισκόπηση βασίζεται σε άρθρο της A. M. Cires από το ISN Education, με ελεύθερη απόδοση στα ελληνικά. Το πρωτότυπο κείμενο είναι διαθέσιμο στη διεύθυνση:
https://isn.education/articles/open/five-reasons-why-programming-is-important-for-young-ages/
